«هم تنظیمی» کلید کنترل هیجان کودکان در بحران ها

ترکمان در گفت و گو با آتیه آنلاین با اشاره به ضوررت مدیریت هیجانات در زمان بحران از سوی بزرگسالان گفت: بزرگسالان با حفظ خونسردی، کودک را به بهترین وجه با خود تنظیم کنند بنابراین در شرایط بحرانی در کنار کودک بمانید و موقعیت را برای کودکان قابل پیش بینی کنید. پیش بینی پذیر کردن موقعیت، به کودک احساس امنیت می دهد.

وی هم تنظیمی را یکی از رویکردهای مهم در مواجهه با بحران‌ها دانست و افزود: مدیریت هیجانات به نوعی هم تنظیمی است. مدیریت هیجانات مراقبین بزرگسال در مواقع بحران در اولویت قرار دارد. کودکان قبل از هر چیز بزرگترها را رصد و دنبال می کنند. بنابراین قبل از اقدام برای آرام کردن کودک، لحظه ای نفس عمیق بکشید، احساسات خود را شناسایی کنید و تا حد امکان آرامش خود را بازیابید.

مدیر کلینیک سپیدار با اشاره به نقش یادگیری مشاهده ای در بحث مدیریت هیجان در زمان بحران گفت: به یاد داشته باشید کودکان همواره از بزرگترها الگوبرداری می کنند و ظاهر شدن به عنوان یک الگو را فراموش نکنید. آنها قبل از اینکه توصیه های شما را گوش دهند، شما را مشاهده می کنند و هیجانات خود را با شما تنظیم می کنند.

وی بر حضور همراه با آرامش و قابل اتکا در کنار کودکان تأکید کرد و افزود: با صدایی آرام، ملایم و با اعتماد صحبت کنید و ارتباط چشمی گرم و حضور فیزیکی امن ایجاد کنید، همچنین اعتبارسنجی هیجانات کودک بسیار اهمیت دارد که احساسات کودک انکار نشود و از گفتن جملاتی مانند «نترس، چیزی نیست» باید پرهیز شود و به جای آن با پذیرش احساسات کودکان، به آنها بگوییم: «می بینم که ترسیده ای، این شرایط واقعاً می تونه ترسناک باشه». این اعتبارسنجی به کودک کمک می کند هیجاناتش را پردازش کند و حس دیده شدن داشته باشد.

ترکمان به اهمیت ارائه اطلاعات شفاف و متناسب کودک اشاره کرد و گفت: به زبان ساده و قابل فهم به کودک توضیح دهید که چه اتفاقی افتاده یا چه اتفاقی در حال وقوع است و از کلمات مبهم بپرهیزید. علاوه بر این با دقت به کودک بگویید که چه کاری انجام خواهید داد.

این روان درمانگر کودک و نوجوان حفظ روال معمول و روتین زندگی را حائز اهمیت دانست و بیان کرد: تا حد امکان تا جایی که ایمن و امکانپذیر است، به روال عادی (غذا خوردن، خوابیدن، بازی کردن) پایبند باشید. این اعمال معمولی زندگی مانند لنگرهای امنیت بخش عمل می کنند.

وی به تفکر انعطاف پذیر و حل مسأله مشارکتی اشاره کرد و افزود: به جای گفتن «همه چیز خوب میشه» که ممکن است غیرواقعی به نظر برسد، افکار خود را با صدای بلند بیان کنید و مثلاً بگویید: «بله، الان شرایط سخته، اما یادم هست که قبلا هم از پس شرایط سخت براومدیم».

ترکمان بر پرهیز از فاجعه سازی تأکید کرد و گفت: با آنکه در مواقع بحرانی ممکن است بدترین سناریوها در ذهن شکل بگیرد، اما لازم است به بهترین سناریو و سناریوهای میانی نیز فکر کنید. این به شما کمک می کند تا طرح و نقشه ای عملیاتی داشته باشید. به همین منظور به کودک کمک کنید تا به گزینه های ملموس و عینی فکر کند و او را مطمئن سازید راه حل امنی وجود دارد. همچنین تمرکز بر گزینه های ملموس و ایمن به جای غرق شدن در ترس های کلی، کودک را تشویق کنید روی اقدامات کوچک، عینی و ایمن تمرکز کند.

ترکمان بر جستجوی فعالانه راه حل‌های امن اشاره کرد و افزود: کودک را در یافتن راه حل‌های ایمن و مناسب سن مشارکت دهید و در عین حال به کودک یادآوری کنید که احساس ترس، غم، سردرگمی یا حتی خشم در مواجهه با بحران، کامالً طبیعی و انسانی است، همچنین به کودک به وضوح و مکرر اطمینان دهید که کنارش هستید و از او محافظت خواهید کرد. بیان این جملات پیام های آرامش بخش قوی به سیستم عصبی کودک ارسال می‌کند.

این دکترای روانشناسی تخصصی تأکید کرد: کودکانی که تجارب آسیب‌زای قبلی دارند یا از شرایط دشواری به شما ملحق شده‌اند، ممکن است واکنش‌های شدیدتر و متفاوتی به موقعیت بحرانی پیش آمده داشته باشند، بنابراین همدلی بیشتری را می‌طلبند و حتی الامکان کمک‌های حرفه ای و دارویی همچنان در این شرایط دشوار حفظ شود.

این درمانگر کودک و نوجوان گفت: در مواردی که نشانه ها و علایم اضطراب را در کودک فراتر از انتظار دیدید و رفتارهای مانند ناخن جویدن، شب ادراری، چسبندگی زیاد به بزرگسالان، ناتوانی در تمرکز، گریه زیاد، قشقرق و... را مشاهده کردید، حتما از کمک تخصصی استفاده کنید. در این مواقع می‌توانید به‌صورت حضوری از یک روانشناس کودک کمک بگیرید یا با خطوط مشاوره تلفنی مانند ۱۴۸۰ و ۴۰۳۰ مشاوره دریافت کنید.