مسیر اشتغالزایی برای فارغالتحصیلان دانشگاهها
به گزارش آتیه آنلاین، در طرح کارورزی چنانچه جوانان جویای کار در کارگاهها به شکل رسمی مشغول کار شوند، کارفرمایان هم معادل میزان بیمه سهم کارفرما به مدت دو سال از مشوقهای دولت برخوردار خواهند شد.
طرح کارورزی، به استناد ماده (۷۱) قانون برنامه ششم توسعه ذیل برنامه سیاستهای فعال بازار کار در قالب تبصره (۱۸) قوانین بودجه سنواتی تدوین شد.
این طرح از سال ۱۳۹۶ در دستور کار دولت و به طور مشخص وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرار گرفت با این استدلال که کارورزی، برای ذینفعان ماجرا، یک معادله دو سر سود است؛ از یک طرف، کارآفرینان و کارفرمایان، ضمن بهرهمند شدن از نیروی کار تحصیلکرده و جوان، از مزایای معافیت بیمهای طرح برخوردار میشوند و از سوی دیگر، برای فارغالتحصیلان جویای کار، فرصت شغلی مهیا میشود و این گروه از سرگردانی بعد از خروج از دانشگاه نجات مییابند.
کمکهزینه کارورزی وجهی است که در پایان دوره مقدماتی کارورزی و متناسب با مدت آن به کارورز پرداخت می شود که البته رقم قابل توجهی نیست اما احتمالِ فراهم شدن امکان اشتغال کامل بعد از اتمام کارورزی، فرصت نسبتاً مناسبی است که میتواند نگرانی گروه قابل توجهی از جوانان را بابت آینده مبهم کاهش دهد.
در خردادماه ۱۳۹۶، وزارت کار دستورالعمل اجرایی طرح کارورزی فارغ التحصیلان دانشگاهی را ابلاغ کرد. این وزارتخانه در آن زمان اعلام کرد: «در این طرح که با هدف افزایش اشتغالپذیری فارغ التحصیلان دانشگاهی از طریق آموزش مهارت در محیط کار تحت عنوان کارورزی آغاز شده است، هم کارجویان و هم بنگاههای متقاضی کارورز میتوانند ثبتنام کنند».
دادههای رسمی نشان میدهد، از این طرح استقبال نسبتاً خوبی به عمل آمده است؛ آخرین نتایج اجرای طرح کارورزی مربوط به دیماه سال قبل، نشان میدهد، آن زمان ۱۶۱ هزار و ۱۳۲ نفر داوطلب در این طرح ثبتنام کرده و واجد شرایط شناخته شده بودهاند که از این تعداد ۶۹ هزار و ۲۶۱ نفر با عقد قرارداد جذب بازار کار شدهاند. طبق این گزارش ۲۲ هزار و ۱۳۹ بنگاه اقتصادی و واحد پذیرنده در طرح مشارکت داشتهاند که از بین آنها ۱۲ هزار و ۴۲۷ بنگاه مشمول معافیت بیمهای شدهاند.
بنابراین کارورزی توانسته تا اندازهای جای پای خود را در بازار کار کشور محکم کند که البته نقش مشوقها و تسهیلگریها در این میان، قابل انکار نیست. بر اساس آییننامه طرح کارورزی فارغالتحصیلان دانشگاهی، کارفرمایان و فعالان اقتصادی در صورت جذب این افراد تا دو سال از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما معاف خواهند شد. در واقع با جذب کارورزان بعد از اتمام کارورزی به عنوان یک نیروی شاغل تمام وقت، کارفرما به مدت ۲ سال از پرداخت ۲۳ درصد سهم بیمه کارفرمایی معاف میشود و همین معافیت، یک مشوق خوب است برای اینکه اشتغال کارآموزان تحصیلکرده و آینده شغلی آنها تا حدود زیادی تضمین شود.
با این حال، «آرمین خوشوقتی» کارشناس حقوق و روابط کار در گفت و گو با آتیه آنلاین، به چالشهای استخدام در این طرح اشاره کرد و گفت: اعمال معافیتهای بیمهای برای کارفرما، مشوق خوبی برای استخدام نیروی کارورز است اما دولت میتواند با اعمال معافیتهای بیشتر از جمله پرداخت یارانه دستمزد یا تسهیلات بانکی کمبهره، کارفرمایان را به ویژه در مناطق محروم به جذب فارغالتحصیلان دانشگاهی ترغیب کند.
او تاکید کرد: کاهش نرخ بیکاری و بومیسازی اشتغال، دو هدف کلیدی است که در صورت اجرای درست طرح کارورزی میتواند محقق شود؛ اگر به کارفرمایان محلی کمک شود که فارغالتحصیلان بومی را در کارگاههای خود استخدام کنند، نیروی جوان مجبور نمیشود برای کار به شهرهای بزرگ مهاجرت کند و در موارد بسیاری تن به حاشیهنشینی و آسیبهای ناشی از آن بدهد.
به گفته خوشوقتی، ایجاد فرصتهای کارورزی متناسب با رشتههای دانشگاهی و خصوصیات بومی اشتغال در هر منطقه نیز اهمیت بسیار دارد؛ جوانان فارغالتحصیل دانشگاهها باید فرصتهای شایسته و متناسب با تحصیلات خود در اختیار داشته باشند.
لازم است در نظر داشته باشیم که نرخ بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی، یک رقم قابل توجه است؛ این شاخص در زمستان ۱۴۰۳ به ۱۰.۷ درصد رسید، که نسبت به زمستان ۱۴۰۲ کاهش ۰.۹ درصدی را نشان میدهد، اما همچنان بالاتر از نرخ بیکاری کل کشور است؛ به عبارت دیگر، از هر ۱۰۰۰ نفری که در بازار کار حضور دارند و دارای مدرک تحصیلی عالی هستند، ۱۰۷ نفر بیکار هستند. در عین حال، گزارش های میدانی نشان میدهد، سایه دلسردی بر سر جمیعت فارغالتحصیل کشور سایه افکنده و آنها را در جستجوی نان به مشاغل غیررسمی، اینترنتی و مجازی سوق داده است.
با این اوصاف، اشتغالآفرینی مولد برای فارغالتحصیلان دانشگاهی اهمیت بسیار دارد؛ جوانی که حداقل ۴ سال از عمرش را در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی کشور گذرانده و به نوعی یک متخصص و کارشناس است، نباید راننده تاکسی بشود یا دست به کارهای کاذب مانند خرید و فروش اینترنتی کالاها و خدمات بزند.